Journalist in hoger beroep tegen Wob-vonnis VNG

De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) is geen bestuursorgaan waarop de Wet openbaarheid van bestuur van toepassing is. Dat heeft de bestuursrechter in Arnhem bepaald. Praktisch gesproken betekent dit dat de VNG documenten over falend ICT-beleid niet hoeft te openbaren. De zaak was aangespannen door onderzoeksjournalist Brenno de Winter, die van mening is dat de beleidsdocumenten onder de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) horen te vallen. Maar aan die inhoudelijke toetsing kwam de rechter niet toe. De Winter tekent hoger beroep aan bij de Raad van State.

Aanleiding voor de zaak was de uitvoering van een belangrijk onderdeel van het Nationaal Uitvoeringsprogramma van het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Dit ICT-beleid is belangrijk bij de modernisering van gemeenten en ondervindt de nodige ernstige problemen. Toen de VNG weigerde openheid van zaken te geven over het verloop van dit programma, omdat ze daartoe niet verplicht zou zijn, stapte De Winter naar de rechter. Inmiddels is duidelijk dat de gemeentelijke belangenbehartiger veel te verwijten valt bij het falen van dit ICT-beleid.

Geen openheid

De rechter heeft nu besloten dat de documenten niet openbaar gemaakt hoeven te worden door de VNG, omdat zij niet als bestuursorgaan aan te merken zijn. Dat de stukken over beleid gaan staat niet ter discussie. “Wat er precies is misgaan met dat landelijk ICT-beleid kan de VNG nu dus effectief blijven verbergen. Dat is jammer, want inmiddels staat al wel vast dat het mislukken voor burgers verstrekkende gevolgen kan hebben”, meent de Winter. “Ik wil de VNG – ondanks de uitspraak – uitnodigen eens te stoppen met hun geheimzinnig gedrag en echt transparant te worden.”

Volgens De Winter valt er nu een gat in de wetgeving en is de geest van de Wob juist dat beleid van A tot Z te volgen is. “De bedoeling van de wet is dat je beleid kunt reconstrueren en dat is nu niet mogelijk”, verzucht hij. “Concreet kun je dus het beste de VNG beleid laten maken, want dan komen de documenten nooit openbaar. Dat kan en mag niet de bedoeling van de wet zijn.”

Hoger beroep

Tegen de uitspraak zal hoger beroep worden aangetekend. “Voor mij als journalist valt er echt een gat in het volgen van beleid. Dit belemmert mij behoorlijk in de vrije nieuwsgaring”, stelt De Winter. “Waar het om gaat is dat je beleid moet toetsen. Dat is de taak van een journalist als waakhond van de democratie. Daar sta ik voor en desnoods vecht ik door tot het Europese Hof voor de Rechten van de Mens.”

“Het blijft een onjuiste en onaanvaardbare situatie dat er stukken zijn die overduidelijk onder de Wob vallen, maar niet opvraagbaar zijn omdat de organisaties die het aangaat (de gemeenten) er niet over beschikken, en de organisatie die er wel over beschikt (de VNG) niet als bestuursorgaan wordt aangemerkt. Dit terwijl die documenten een cruciale rol spelen in de besluiten die door de gemeenten worden genomen”, vertelt mr. Irene Scholten-Verheijen, advocaat bij Dijkstra Voermans en treedt op namens De Winter. “Jammer dat niet is ingegaan op de vraag of de VNG is aan te merken als een onder verantwoordelijkheid van een bestuursorgaan werkzame instelling, dienst of bedrijf. Die discussie is in feite het meest interessant. Het zou toch niet zo moeten zijn dat de Awb en de Wob dermate slecht op elkaar aansluiten dat op deze manier de Awb in de weg staat aan de uitvoering van de Wob?”

Be Sociable, Share!

10 gedachten over “Journalist in hoger beroep tegen Wob-vonnis VNG

  1. Hoe raar het ook moge klinken in dit verband, maar de enige partij die zich om de uitspraak van de rechter zorgen moet maken is de VNG zelf.
    Rechter meent dat de VNG geen bestuursorgaan is; dit heeft in principe verregaande implicaties t.a.v. bevoegheden die in de loop van de tijd aan de VNG zijn toegeschoven of die het op zich heeft genomen. De rechterlijke uitspraak kan wel eens een Doos van Pandorra blijken te zijn. Oeps!

  2. Nu kan dus ieder willekeurig overheidsorgaan haar belangen onderbrengen bij een anonieme vereniging of andere rechtspersoon en zo verantwoording ontlopen.

  3. Ach, dit kunstje wordt veel vaker geflikt. In PC-Active zijn we een tijd terug bezig geweest om Stichting de Thuiskopie door te lichten. Deze is ingesteld door onze minister, maar ook zij weigeren op grond van hetzelfde excuus om documenten openbaar te maken. Ofwel het is momenteel heel erg in om alles wat maar enigszins gevoelig kan worden onder te brengen in een laag van vage stichtingen om zo voorlopig alles geheim te kunnen houden. Onze bestuurders staan blijkbaar boven haar eigen wetten en dat noemen wij nu democratie :(.

  4. Met deze uitspraak in de hand kan iedere gemeente die dat wil zihc nu onttrekken aan VNG beleid. Het zet de waarde van de handtekening van de VNG onder bijvoorbeeld het convenannt met ICTU in een ander daglicht.

    Ik betwijfel of de VNG die kant van de uitspraak zag aankomen.

    Eens met Kees Cornelder dus.

  5. Lijkt mij een duidelijk geformuleerde motivatie van de rechter. Strikt formeel!

    Hoe moet de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State deze zaak nu inhoudelijk verder toetsen? Oftewel, wat is de grond voor het beroep? Zijn er fouten in de interpretatie van de Rechtbank?

    Ik zie geen fout in de interpretatie en daarmee geen andere beroepsresultaat. Dat is jammer want het is werkelijk ten hemelschreiend dat overheidsorganen hiermee een uitweg hebben om openbaarheid tegen te gaan. Een publieksrechtelijke organistatie oprichten die geen bindende uitspraken doet aan de leden. Maar de potentiële leden (overheidsorganen) worden wel in grote mate geforceerd om deel te nemen vanwege mogelijk verlies van invloed en inspraak. De groepsdwang is groot.

    Omdat de WOB hierin niet voorziet zal alleen een wetswijziging een dwangmiddel bieden. Zoals bekend zijn hiertoe wel initiatieven ondernomen, maar is de overheid niet geneigd om daarmee haast te maken. Uiteindelijk zal best wel eens een uitspraak van het EHRM nodig zijn.

    Hou vol Benno!

  6. De VNG is dus, strikt genomen, geen bestuursorgaan. Dat is niet verbazend want de definitie van een bestuursorgaan is nu eenmaal strikt.

    Hoogst interessant is wel dat de rechtbank — zonder veel woorden vuil te maken — beslist dat de vraag of de VNG een onder de verwantwoordelijkheid van een bestuursorgaan werkzame instelling, dienst of bedrijf is, niet relevant is, want als de VNG zelf geen bestuursorgaan is dan staat er ook geen beroep open tegen hun beslissing om documenten geheim te houden.

    Dat is heel interessant, want de conclusie die ik daaruit trek is dat iemand die een bedrijf dat werkzaam is onder de verantwoordelijkheid van een bestuursorgaan wil dwingen tot openbaarmaking van beleidsinformatie dus naar de civiele rechter toe moet.

Een reactie plaatsen

een × een =