1-0

Met het aannemen van de Wet open overheid door de Tweede Kamer staat het 1-0 voor de burgers versus VNO/NCW en de Vereniging Nederlandse Gemeenten. Vooral die laatste club lijkt de eigen organisatie steeds belachelijker te maken.

VNG-directielid Kees Jan de Vet had het er maar druk mee de laatste weken. Hij had rode vingertjes van het sturen van brandbrieven naar de Tweede Kamer en het bellen naar de politici om vooral tegen meer transparantie te stemmen. Zijn verhaal is al jaren dat hij transparantie een warm hart toedraagt, maar de daden van hem en zijn vereniging zijn telkens anders. Zijn club adviseert al jaren in obstructie van transparantie, het op kosten jagen van burgers, het buitenspel zetten van digitale hulpmiddelen en het coördineren van verzet tegen iedere verandering.

Niks bereikt

Als het aan hem en zijn VNG had gelegen, gebeurt er niets. Want zoals de beste man al verkondigde bij een hoorzitting in 2014 wilde hij af van de druk om tijdig volgens de Wob zaken te leveren. De gemeenten zouden dan vanzelf transparanter worden. Een nieuwe wet was volgens hem echt niet nodig. Al eerder werd beterschap beloofd, maar ook toen veranderde er bitter weinig.

Maar transparantie en het leveren van informatie staat of valt met digitalisering van de documentenstroom. Van die stap is ook weinig terecht gekomen. Eerdere initiatieven om bijvoorbeeld het uitwisselen van gegevens te verbeteren zijn onder verantwoordelijkheid van de VNG onder aanvoering van Kees Jan op weinig uitgedraaid.

Geen rol

Hoe het ook zij Kees Jan was actief in het tegenwerken van de wet namens de gemeenten. Het leek goed te werken, want vooral het CDA had goed geluisterd naar de VNG. En ook Plasterk wees erop:

Dat is consistent, mede omdat ook andere overheden, bijvoorbeeld de VNG, kritisch hebben gereageerd op het voorliggende voorstel.

Wat de Minister en de VNG gemakshalve even vergeten, is dat de bestuurdersclub geen overheid is. Sterker nog: wil de VNG namens gemeenten spreken dan moet er een mandaat zijn en dat is er niet. In diverse gemeenten wordt veel transparanter geopereerd en gewerkt aan een digitale omgeving om aan de wet te voldoen. Kees Jan spreekt voor zijn beurt.

Yes we can

Als Kees Jan de energie die hij de laatste weken heeft getoond in het tegenwerken van de wet de laatste jaren had gehad bij voor elkaar boksen van betere archieven, betere transparantie, een cultuurveranderingen dan hadden we misschien geen wetswijziging nodig. Maar het typeert de negatieve houding van de VNG. Altijd ‘nee we kunnen het niet’ als boodschap. In plaats van een optimistische handen uit de mouwen slaan en dingen wel bereiken. Want de stappen om wel informatie toegankelijk te maken zijn niet moeilijk.

Ondertussen is Kees Jan bezig met een nieuw project: een commissie adviseren over het inrichten van het lokaal bestuur. Welke boodschap zal hij daar uitstralen?

Pleitnotitie Zitting Raad van State de Winter versus VNG

In de zaak van Brenno de Winter tegen de Vereniging van Nederlandse Gemeenten over de vraag of deze organisatie al dan niet onder de Wob is al sprak van een behoorlijk dossier. Op 21 april 2011 diende de zaak in hoger beroep bij de Raad van State in Den Haag. Namens De Winter pleitte mr. I.E.M. Scholten-Verheijen (pleitnota – pdf).

De VNG heeft geen pleitnotitie gemaakt.

Woberator, de documentaire

De overheid neemt namens ons allemaal besluiten. Ze maken beleid en voeren het uit. Het volk als opdrachtgever mag dat controleren en heeft daarvoor de onderliggende documenten nodig. De wet die dat regelt is de Wob (Wet openbaarheid van bestuur). Maar hoe mooi de woorden ook op papier staan de weg naar transparantie is vaak erg moeizaam.

In deze documentaire ziet u enkele van de problemen, een oplossing en vooral de staat van Nederland, een land dat vaak roept heel transparant te zijn. Maar is ons land dat ook? En staan wij er voldoende bij stil dat het recht op informatie een mensenrecht is en houden we ons daar ook aan? Politici, Wob-experts, advocaten en een wetenschapper geven hun mening.

Woberator, de documentaire is een project van Stichting Dat Zou Jij Wel Willen Weten, gemaakt door Sebastiaan ter Burg en Brenno de Winter.

Woberator, the documentaire from Brenno de Winter on Vimeo.

Kamervragen Socialistische Partij (SP) over status VNG

De Socialistische Partij heeft kamervragen gesteld over de gevolgen van de uitspraak van de rechter dat de VNG geen bestuursorgaan is en niet onder de Wob valt. Opmerkelijk daarbij zijn de vragen die erop lijken te duiden dat de partij van mening is dat gemeenten de diensten van de VNG horen aan te besteden en dat een belangenorganisatie, zoals de VNG, geen bijzondere positie horen te hebben en niet langer horen deel te nemen aan ambtelijke werkgroepen.

De partij is – evenals GroenLinks – zeer vocaal dat zij van mening zijn dat de VNG onder de Wob hoort te vallen.

Meer lezen

Journalist in hoger beroep tegen Wob-vonnis VNG

De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) is geen bestuursorgaan waarop de Wet openbaarheid van bestuur van toepassing is. Dat heeft de bestuursrechter in Arnhem bepaald. Praktisch gesproken betekent dit dat de VNG documenten over falend ICT-beleid niet hoeft te openbaren. De zaak was aangespannen door onderzoeksjournalist Brenno de Winter, die van mening is dat de beleidsdocumenten onder de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) horen te vallen. Maar aan die inhoudelijke toetsing kwam de rechter niet toe. De Winter tekent hoger beroep aan bij de Raad van State.

Meer lezen

Bespreking van de VNG-zaak op BNR Nieuwsradio

Vandaag heeft BNR Nieuwsradio aandacht besteed aan de Wob-zaak tegen de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, die morgen 28 juli 2010 om 11:10 dient bij de rechtbank in Arnhem. Naast mijzelf komt Wob-expert Roger Vleugels aan het woord. De VNG weigerde zelf te participeren, maar leverde wel een verklaring, die in de uitzending wel aan bod komt. Het item duurt 13 minuten.

Waarschuwing! Wie van plan is de zitting te bezoeken moet er rekening mee houden dat er tussen Ede-Wageningen en Arnhem en Nijmegen en Arnhem geen treinen rijden wegens onderhoud aan het spoor. De NS zet bussen in. Bussen vanuit Ede-Wageningen rijden om de tien minuten. Reken dus op extra reistijd.

Onderliggende stukken in Wob-zaak VNG

Op 28 juli 2010 dient bij de rechtbank in Arnhem de zaak tegen de VNG. Centraal staat de vraag of zij onder de Wob vallen of niet. Is dat het geval dat moeten zij openheid geven over beleid waar ze zich mee bemoeien. Is dat niet het geval dan hebben burgers een blinde vlek rond beleid dat ze wel direct aangaat. Aanleiding is ICT-beleid, maar het om de mogelijkheid toegang te krijgen tot veel meer informatie bijvoorbeeld de besteding van geld rond de Wet maatschappelijke ondersteuning voor medische hulpmiddelen, de bijdrage in ambtelijke werkgroep over wetgeving, de plannen rond het opheffen van provincies en kleine gemeenten, enzovoort.

In deze zaak gaat het om het Nationaal Uitvoeringsprogramma (NUP), ICT-beleid dat de modernisering van de BV Nederland had moeten regelen maar niet goed gaat. In mijn verzoek belicht ik het gedeelte over open standaarden en open source, omdat dat de uitwisseling van informatie mogelijk maakt. De stukken rond de zaak zijn hier beschikbaar (een deel is al eerder gepubliceerd, maar er zijn nu ook nieuwe stukken). Tijdens de zitting zal Irene Scholten-Verheijen van Dijkstra Voermans Advocaten mij vertegenwoordigen.

Meer lezen

Heerlen gaat nu toch door met legeszaak

Na eerst beslissen toch van de legesheffing af te zien, heeft de gemeente Heerlen zich toch bedacht. De ingetrokken heffing wordt weer opnieuw in stelling gebracht door het bestuursorgaan dat leges afhandelt. De reden zou zijn dat de jurist dit besluit niet heeft genomen en de gemeente politiek er nog niet helemaal uit is. Daarmee lijkt de zaak toch door te gaan. In reactie hierop een verzoek om de zaak naar de prullenmand te verwijderen. De rechtbank moet zich hier nog over buigen.